IŞIĞA BAĞLI VE BAĞIMSIZ AŞAMALAR

Işığın kullanıldığı ve kullanılmadığı tepkimeler

Fotosentezin iki ana aşaması birbirinden kopuk değildir: ilk aşamada ışık enerjisi kimyasal taşıyıcılara aktarılır, sonraki aşamada bu taşıyıcılar karbonhidrat sentezine yardım eder.

Işığa bağlı tepkimeler

Kloroplastın tilakoit zarlarında gerçekleşen bu tepkimelerde ışık enerjisi kullanılır. Su moleküllerinin parçalanması (fotoliz) sonucu elektronlar ve protonlarla birlikte oksijen oluşur. Elektronların aktarımı sırasında ATP ve NADPH gibi enerji taşıyıcıları meydana gelir.

Fotoliz: suyun ışıkla parçalanması

Fotoliz, suyun ışığa bağlı tepkimelerde parçalanmasıdır. Açığa çıkan oksijen atmosfere verilebilir; elektronlar ve protonlar ise fotosentezin devamındaki tepkimelerde rol alır.

Elektron taşıma sistemi

Elektronlar kloroplast zarındaki taşıyıcılar üzerinden aktarılır. Bu aktarım, ışığa bağlı aşamada enerjinin kullanılabilir taşıyıcılara dönüştürülmesine katkı sağlar.

ATP ve NADPH oluşumu

ATP enerji aktarımına, NADPH ise yüksek enerjili elektronların taşınmasına katkı veren moleküllerdir. İkisi de sonraki aşamada karbondioksitten organik madde sentezlenirken kullanılır.

Işıktan bağımsız tepkimeler

Bu tepkimeler ışığı doğrudan kullanmaz; ışığa bağlı aşamada üretilen ATP ve NADPH'den yararlanarak karbondioksit karbonunun organik moleküllere katılmasını sağlar. “Bağımsız” sözcüğü bu olayların yalnızca gece gerçekleştiği anlamına gelmez.

Calvin döngüsü

Calvin döngüsü, kloroplastın stromasında karbondioksitin organik bileşiklere katıldığı döngüsel süreçtir. Bu anlatımda döngünün genel işlevi ve ATP ile NADPH'ye bağımlılığı ele alınır; ara basamakları ayrıntılandırılmaz.

KAPSAM SINIRI

Fotosistem türleri, devirli/devirsiz fotofosforilasyon mekanizmaları ve Calvin döngüsünün ara basamakları bu MEB düzeyi konu anlatımına dâhil değildir.

Çift zarı, stroması ve üst üste dizilmiş tilakoit yığınları görünen, renkli üç boyutlu kloroplast kesiti. — **Kloroplastın 3B kesiti.** Tilakoit yığınları ve stroma, iki aşamanın gerçekleştiği yapıları gösterir.

Stromadaki Calvin döngüsünde CO₂’nin ATP ve NADPH kullanılarak organik maddeye katılması; ADP ve NADP⁺’ın geri dönmesi. — **Calvin döngüsüne genel bakış.** Karbonun katılımı gösterilir; ara basamaklar çizilmemiştir.

Bu bölümden aklında kalsın

Işığa bağlı aşama ışık ve su kullanır; oksijen, ATP ve NADPH oluşur.
Calvin döngüsü CO₂'yi organik bileşiklere katarken ATP ve NADPH kullanır.
“Işıktan bağımsız” aşama, yalnızca karanlıkta gerçekleşir demek değildir.

Kendini dene

Yanıtı görmek için soruyu aç.

İki aşama arasında ATP ve NADPH'nin görevi nedir?

Işığa bağlı aşamada oluşan ATP ve NADPH, ışıktan bağımsız tepkimelerde karbondioksitten organik madde sentezlenmesine destek verir.