MADDELER, MODEL VE ARAŞTIRMA
Fotosentezde üretilen ve tüketilen maddeler
Fotosentezin genel denklemi, karbondioksit ve suyun organik madde oluşumundaki yerini; oksijenin de ürünlerden biri olduğunu gösterir.
Fotosentezde kullanılan maddeler
Genel denklemde karbondioksit (CO₂) ve su (H₂O) girdi olarak yer alır. Işık ise tepkimeye gereken enerjiyi sağlar; madde değildir.
Fotosentezde üretilen maddeler
Genel gösterimde glikoz, organik besini temsil eder; oksijen (O₂) de oluşan ürünlerdendir. Hücrede üretilen şekerler başka organik maddelerin yapımında kullanılabilir ya da depolanabilir.
Fotosentezin genel denklemi
6CO₂ + 6H₂O + ışık enerjisi → C₆H₁₂O₆ + 6O₂
Bu, fotosentezin dengelenmiş genel gösterimidir; tüm ara tepkimeleri anlatmaz. Oluşan oksijenin kaynağı sudur; organik maddedeki karbon ise karbondioksitten gelir.
Fotosentez deneyleri: sorudan kanıta
Örnek araştırma sorusu: “Işık şiddeti, su bitkisinin fotosentez hızını etkiler mi?” Işık şiddeti değiştirilir; belirli sürede çıkan oksijen hacmi ölçülür. Bitki miktarı, su sıcaklığı, karbondioksit miktarı ve ölçüm süresi aynı tutulur. Tekrarlar yapılır ve sonuçlar karşılaştırılır.
Su bitkisinden çıkan kabarcık sayısı bir tahmin aracı olabilir; kabarcıkların boyutu değişebileceğinden oksijen hacmini ölçmek daha karşılaştırılabilir veri sağlar. Lamba uzaklığıyla sıcaklık da değişiyorsa, sıcaklığı sabit tutmak veya ısıyı az yayan ışık kaynağı seçmek ölçümü iyileştirir.
Bağımsız değişken: araştırmacının değiştirdiği koşul. Bağımlı değişken: ölçülen sonuç. Kontrol edilen değişkenler: adil karşılaştırma için sabit tutulan koşullar.
Bu bölümden aklında kalsın
- CO₂ ve H₂O girdi; organik besin ve O₂ genel denklemde ürünlerdir.
- Işık enerji kaynağıdır, madde girdisi değildir.
- İyi deneyde değişkenler tanımlanır; diğer koşullar sabitlenir.
Kendini dene
Yanıtı görmek için soruyu aç.
Fotosentez deneyinde hem ışık şiddetini hem sıcaklığı değiştirirsen ne sorun çıkar?
Sonuçtaki değişimin hangi etkenden kaynaklandığı ayrılamaz. Birini incelerken diğerini sabit tutmak gerekir.