TÜRKİSTAN’DAN TÜRKİYE’YE · MÖ 220–MS 1550 ARASINDA KURULAN DEVLETLER
Türk devletleri ve devlet yapısında süreklilik
Türkler Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan süreçte farklı coğrafyalarda devletler kurdu. Bazı kurumlar varlığını sürdürürken İslamiyet’in kabulü ve yeni yönetim ihtiyaçları bazı kurumları dönüştürdü.
Türk devletlerinin kronolojisi
| Dönem | Devlet | Kuruluş–yıkılış yılları |
|---|---|---|
| İslamiyet öncesi | Asya Hun | MÖ 220–MS 216 |
| Avrupa Hun | 375–469 | |
| Göktürk | 552–745 | |
| Uygur | 744–840 | |
| Türk-İslam devletleri | Karahanlılar | 840–1212 |
| Gazneliler | 963–1186* | |
| Büyük Selçuklu | 1040–1157 | |
| Türkiye Selçuklu | 1075–1308 | |
| Harzemşahlar | 1097–1231 | |
| Eyyubiler / Memlûk | 1174–1462 / 1250–1517 | |
| İlhanlı | 1256–1353 | |
| Diğer örnekler | Osmanlı / Timurlular | 1299–1922 / 1370–1507 |
| Babürlüler | 1526–1858 |
*Gaznelilerin yıkılışı 1186 veya 1187 olarak tarihlendirilir.
Asya Hun’dan Türkiye Selçukluya
| Öğe | Asya Hun | Türkiye Selçuklu | Yorum |
|---|---|---|---|
| Devlet adı | İl (el) | Mülk | Adlandırma değişti |
| Hükümdar | Tanhu/Şanyü | Hakan/Han/Sultan | Unvanlar değişti |
| Danışma/merkez | Kurultay | Divan | Kurum değişti |
| Askerî düzen | Onlu sistem | Onlu sistem ve kurumsal ordu | Temel düzen sürdü; bileşim değişti |
| Temel silah | Ok-yay | Ok-yay | Süreklilik |
Türk devlet ve ordu yapısı bozkır geleneğini taşırken İslamiyet’in kabulü, genişleyen coğrafya ve yeni idari ihtiyaçlarla dönüştü.
Bu bölümden aklında kalsın
- Asya Hun’dan Türkiye Selçukluya uzanan süreçte devlet kurumlarının yapısı değişti; askerî düzende onlu sistem ve ok-yay gibi unsurlar sürdü.
- İl/mülk, kurultay/divan ve hükümdar unvanları değişirken danışma, onlu sistem ve ok-yay gibi unsurların bazıları sürdü.
- Gaznelilerin yıkılış tarihi 1186 veya 1187 olarak verilir.